kimpavit_png

Mu mvu wa 1685, muabutuka muan'a nkento umosi, nkumbu andi Vita Kimpa. Bu kabotekua, bamvana nkumbu vo Dona Béatrice.

Nkumbu yoyo, Dona, yena nkumbu ya kisi Mputu, ya Kimputu Ukezo. Dona Beija, Dona Maria, Dona Izabel, Dona Béatrice...

I nkumbu yoyo, ya Dona, bisi Kongo bakitula NDONA.

Muanda Velela bu wakulumuka mu yandi, Mama Vita Kimpa kazola diaka nkutu ko vo bam'bokelelanga vo Ndona Béatrice. Yandi walomba kua bantu babo mu kumbokelelanga kaka vo Vita Kimpa, kadi yoyo i nkumbu yibam'vana kua Bisimbi bia Ntemo mu kileke kiandi mu mfinda. Bisimbi biabi biam'vana nsilulu vo :

Kimpa Vita ! Kisalu kianene kia Mfumu za Kayengele una sala ku ntuala.

Bonso buavova dio Bisimbi biam'vana nkumbu mu kileke kiandi, Mama Vita Kimpa wakituka umosi mu Ntumua zanene za KONGO DIA NTOTELA.

Mindele mia mpelo miam'telamena ye kum'yoka wamoyo ku tiya kia 2-7-1706.

Nkenti wantoko beni, Wandombe, nkumbu'andi NGUDI'A MUENZE MANDOMBE (= MA MANDOMBE KALI), wavaika mu mazulu, wakulumuka ye vova kua Ntotela Mvemba Nzinga vo :

" Mu ntangu yasila Mfumu, Mbuetete ya Nsilulu yina kuiza ku Kongo ye bedisa mavanga mamo ma mbivusu ma Bana Nioka Zambalu. Yandi i Muana wa Ngangu za Tata Nzambi'a Mpungu. Bu kana kuiza, si kazibula Nkangu'a Kongo meso. Si kavuza ye yoka kakala diadio mu yinza dia Kongo, ye vutula Bena Kongo mu Nzila Kongo. Kadi lolo i Luzolo lua Tata Nzambi'a Mpungu. Mu diambu diandi, Kongo dina futumuka mu bafua ye kituka Muinda una sikamesa makanda mamo ma Bandombe, ye kienzola Nza yamvimba.

Ndiona una kuiza wena Wanene mu Nzila Kongo. Nza yamvimba ka bam' zeye ko. Muningu wu kana nata wuna bedisa babo ye biabio, ye yala buayala nsanda."

Maniena 19 : 72-78     Makaba 87 : 72-78

Mbuetete ya Nsilulu i nani ?

Muana wa Ngangu za Tata Nzambi'a Mpungu i nani ?

Lumbu kiokio mu fuku, Mama Vita Kimpa watambula monameso mu mau kamona Ntumua zampila mu mpila zatatamana kuiza ku Kongo landila yandi, nateye Nkosi Yambakala yatelama mu Simu dia Kongo dia Luangu.

Bu kamona ma kamona, ntim'a Mama Vita Kimpa wabombakana. Ku nsiia kiese kia Kongo diampa di kamona, Mama Vita Kimpa yandi vo :

" Mbuetete ya Nsilulu yikulumukini ku Kongo !

Idina bantu bakele mu Tombe bamuene Ntemo wanene.

Bobo bakele mu Buangala bamuene Kieleka mu Nzila Kongo.

Bantu bakele nkole za wonga beka makesa.

Idina Ntantu mia Kongo mieka wonga !

Inga, Ntantu mia Kanda dia Kongo mieti zakama !

Kadi mameme mankento ma Kongo mamene kituka

Nkosi zambakala mu mvit'a mpulusu a Kongo.

Kadi Sabala kia Tiya kia Mbuetete ya Nsilulu

Kimene belesa Ntantu mieto ku Kongo !

Kadi kisalu kia Nlongi'a Kongo

Kimene buta ndandu

Mu yinza dia Mfumu'eto Ne Muanda Kongo.

Idina bika muel'ame wasika Mfumu !

Maniena 47 : 75-76      Makaba 95 : 75-76

Mu lumbu kia 2-7-1706, ku nnsia lutumu mindele mia Mpelo, Baklisto ba Kongo banata nkuni zazingi beni ye namika tiya tuanene.

Binuani bia Lukezo, biakala ku nsia lutumu lua Père Lorenzo da Lucca biabonga Mama Vita Kimpa, biam'zangula, ye kum'atuba ku zanga dia tiya.

Bu kaluaka ku tiya, Mama Vita Kimpa waboka mu ndinga yangolo kua Mfumu Yesu mu diambu dia funda bamindele kua yandi Mfumu'awu.

Mama Vita yandi vo :

" Yezo, Yezo, Yezo !

Tala mavanga ma bamindele

Banata nkumbu'aku ku Kongo !

Bamindele vau vo :

I ngeye Mfumu Yezo wena Mfumu'awu,

Ye vo i ngeye wabatuma

Mu kuiza tengola menga ma Bana ba Kongo !

Landila mppova zazi, Muela wantemo wa Mama Vita Kimpa wavaika mu nitu(andi yakinsuni yazelangana ku tiya vanavau.

Muela wau watombokela mu Mazulu mu kimbongila kia Ntemo wangolo.

Nding'a Mama Vita Kimpa yawakana mu ntim'a wau yaboka vo :

Muela Kongo, Muela Kongo !

Bana ba Kongo bena moyo !

Mamo malungane, malungane, malungane !

Note : source utilisée livre "Mama Vita Kimpa" de Nlongi'a Kongo Ne Makandala Ne Muanda Nsemi ...Ingeta ! Ibobo, Ibobo !

 

NTUMUA_ZA_TATA_NZAMBI_A_MPUNGU

Matondo kua MAMA VITA KIMPA : Bika lusakumunu lua BATATA BA MPUNGU TULENDO luasikila mu yandi !

Ntumua Mase

Mfumu a Zikua dia Madinina Bundu dia Kongo